Columns

Een zachte kerk

Het kerkelijk nieuws wordt deze dagen beheerst door twee kwesties: de zaak Klaas Hendrikse, de atheïstische dominee die zegt dat God niet bestaat maar gebeurt, en het rumoer over het al dan niet uitreiken van de hostie aan homo’s. Maar al teveel wijsheid kan ik niet ontdekken in het getouwtrek rond die kwesties. Er staan steile opvattingen tegenover elkaar, en op een provocerende manier probeert men het eigen gelijk te halen. Hoogste tijd, dunkt mij, voor een zwakkere en zachtere manier van denken. Ik zal straks uitleggen wat ik daarmee bedoel, maar eerst aandacht voor de beide kwesties.

Dat Klaas Hendrikse kan uitdagen, weten we. Hij lijkt wel het meest vervelende ventje van de klas dat sarrend uitprobeert hoe ver hij kan gaan bij zijn klasgenoten en de meester. Zijn classis deed er dan ook wijs aan om de kwestie Hendrikse te laten rusten. Maar daar laat de voorzitter van de Gereformeerde Bond, het orthodoxe smaldeel binnen de PKN, het niet bij zitten. Hij wil dat Hendrikse de kerk uit wordt gezet, aldus een bericht in de krant. De journalist die hem interviewde stelde als slotvraag of hij het boek van Hendrikse gelezen had. ‘Nee,’ moest deze voorzitter bekennen, ‘het ligt nog op het stapeltje te lezen boeken.’ I rest my case.

Homo’s gingen afgelopen zondag naar de Sint-Jan in Den Bosch. Zij protesteerden er tegen de weigering van een dorpspastoor om de plaatselijke prins carnaval en homo de hostie te geven. Sommigen hadden zich opvallend en provocerend uitgedost en lieten zich tijdens de dienst ook horen. Ook zij hadden recht op de hostie, vonden ze. Nu ging er gelukkig een wijze plebaan in de dienst voor, maar niet heus. Want in plaats van de-escalerend op te treden, gooide hij met een belerend en moralistisch preekje nog eens olie op het vuur van de onvrede van zijn toch al opgefokt publiek. I rest my case again.

Het zal de PR van de kerk geen goed doen. In beide gevallen liggen de partijen op ramkoers. Nu is een conflict niet zo’n ramp. Onenigheid en botsingen komen overal voor, ook in de kerk. Maar een conflict moet in een dialoog opgelost of gekanaliseerd worden. Maar in voornoemde gevallen is alleen sprake van een dialoog van doven. Men is niet benieuwd naar de ander maar alleen in de vraag wie er aan het langste eind zal trekken en wie dat moet zijn is wel duidelijk.

De achterliggende oorzaak van al dat geruzie is een steil geloof in het eigen gelijk. Dat geloof rust op wat ik noem een sterke of harde theologie of ideologie. Maar wat wij nodig hebben is een zachte of zwakke theologie – een denken dat zich ervan bewust is dat het niet alles weet. Ik doel op een grondhouding die ruimte open laat voor twijfel en onzekerheid. Een visie die beseft dat wij de waarheid niet op zak hebben, omdat de waarheid nog niet af is. Een vorm van denken die kennis paart aan wijsheid. Een wijze van kijken die niet met regels knopen wil doorhakken, maar de tijd neemt en geeft. Zei Jezus niet zelf dat men alleen aan de vruchten de boom leert kennen? En voor wie moeite heeft met het woord ‘zwak’: het Nieuwe Testament leert ons dat Gods kracht ligt in zwakheid.