Columns

Sven Kramer koos gisteren halverwege de tien kilometer schaatsen bij de wissel de verkeerde baan. Na de eerste verbijstering rees in de Tv-studio en in menig huiskamer de vraag: hoe kon dit gebeuren en aan wie lag het? Het antwoord liet zich al snel aflezen aan de beelden van de herhaling: het was Kramers coach Gerard Kemkers die zijn pupil de verkeerde baan in schreeuwde. En hij wees er ook nog eens bij. En dus hupte Kramer vlak voor de bocht op het laatste moment van de buiten- naar de binnenbaan – een onafwendbare diskwalificatie tegemoet schaatsend.

Het was unieke televisie. We waren er live getuige van hoe iemand op een cruciaal moment een fatale fout maakte en hoe het ook tot hem zelf doordrong. Terwijl Sven zijn weg vervolgde zagen we hoe een draaikolk van emoties Kemkers naar beneden zoog: ongeloof, verbijstering, woede, hulpeloosheid, zelfverwijt, opgelegde kalmte, en opnieuw ongeloof. Hij zonk letterlijk ineen, omdat hij zich realiseerde: ik heb Sven de gouden medaille ontnomen en niets kan dat meer terugdraaien.

Na afloop van de race schaatste Gerard Kemkers naar de uitrijdende Kramer, vertelde hem het slechte nieuws, waarop een scheldkanonnade volgde waardoor Kemkers nog kleiner werd. Kramer duwde hem van zich af en Kemkers restte niets anders dan zich verslagen en vol spijt op een bankje terug te trekken. Voor even was hij de eenzaamste mens ter wereld.

In die paar minuten werd in het klein maar tegelijk samengebald – wat we met een deftige uitdrukking noemen: - de condition humaine zichtbaar. Mensen schieten dagelijks ten opzichte van elkaar tekort. We maken fouten, goedschiks of kwaadschiks. Voer voor theologen. Godgeleerden gebruiken dan al snel de woorden schuld en tragiek. Van schuld is sprake als iemand willens en wetens een ander schaadt, of wanneer er sprake is van verwijtbare nalatigheid. Van tragiek is sprake als een samenloop van omstandigheden iemand ongemerkt op een verkeerd spoor zet.

Van dat laatste wilde Kemkers zelf niet weten. Hij gaf achteraf rekenschap van zijn aanwijzing. Hij had er wel een verklaring voor, een zeer plausibele zelfs. Maar daarmee verklaarde hij zijn fout niet weg: hij nam meteen de verantwoordelijkheid op zich. Er zijn er genoeg mensen die zich op zo’n moment zouden verschuilen achter een ander of de omstandigheden. Dat deed Kemkers niet. Daarin toonde de inmiddels zeer klein geworden Kemkers zich een groot mens.

Er werd gisteren meteen gezegd: dit zal Kemkers zijn leven lang achtervolgen. Maar dat hangt er vanaf hoe Kramer er mee omgaat. Zal hij Kemkers helpen om over deze vergissing heen te komen? Ik hoop het. Er is geen aardbeving geweest, er is niemand doodgegaan, en er heeft ook niemand te horen gekregen dat hij ernstig ziek is. Het waren maar Olympische Spelen. Het leven gaat gewoon verder. En geen leven zonder vergeven.