Aforismen van een taalgevoelig theoloog

Aforismen van een taalgevoelig theoloog

Okke Jager was een predikant en theoloog met veel taalgevoel. Zijn werk bevat een schat aan verrassende gedachten, uitspraken en dichtregels die nog altijd opvallend actueel zijn. Maar Jager overleed in 1992, en sindsdien dreigt zijn werk in de vergetelheid te raken. In 1993 stelde Pieterjan de Buck een verzameling aforismen samen – Jagers meest sterke punt. Zo werd een deel van de erfenis van Jager nog voor een korte tijd levend gehouden. Maar daar moesten we het mee doen. 

Kort geleden verscheen opnieuw een bundeltje met kernachtige uitspraken en dichtregels, bij elkaar gesprokkeld uit de meer dan veertig boeken die Jager schreef. Dit keer niet gegroepeerd naar thema, maar als een soort mini-dagboekje voor dagelijks gebruik. Een aantal voorbeelden.

Evangeliseren is niet: vanuit de hoogte een drenkeling toespreken. Het is, dat de ene bedelaar aan de ander vertelt waar er brood te krijgen is.

Soms doe ik mijn denken, zwaar als voeten na een wandeling, in het ijskoude water van het gebed.

Nederlandse christenen zien eruit alsof Christus niet gezegd had: gij zijt het zout der aarde, maar gij zijt de zoutzakken der aarde. Wij zijn krampachtige feestgangers. 

De regels uit zijn werk zijn soms ernstig, soms lichtvoetig, maar altijd prikkelend. Ze boren als het ware een gaatje in de werkelijkheid waardoor je ineens een verrassend doorkijkje krijgt.

Ik kan niet helemaal beoordelen of alle uitspraken ook meteen toegankelijk zijn voor lezers die het werk van Okke Jager niet kennen. Ik ben zelf vertrouwd met zijn werk, waardoor ik de meeste uitspraken meteen kan plaatsen. Dat levert een feest van herkenning op. Maar zelfs dan blijft er nog wel eens een regel niet helemaal duidelijk.

Soms laten de samenstellers een steek vallen. Zo is de uitspraak: God is niet dood, maar Hij is wel begraven in een dode taal, niet van Okke Jager zelf, maar heeft hij die overgenomen van de Canadese literatuurcriticus Northrop Frye (in ‘De Grote Code’). Toegegeven, dat moet je maar net weten. Maar ronduit slordig is dat de uitspraak van Jezus: De sabbat is er voor de mens, en niet de mens voor de sabbat (Marcus 2,27), aan Jager wordt toegeschreven! Dat is iets teveel eer. 

Maar in het algemeen is het een heel mooi boekje geworden met uitspraken waar een mens zijn hart aan kan ophalen. Want als er iets is dat heel het werk van Jager doortrekt dan is dat het zuurdesem van de hoop.